Hematologija je grana medicine koja se bavi urođenim i stečenim poremećajima organa (koštana srž, slezina, timus i limfni čvorovi), krvnih elemenata (eritrocita, leukocita, trombocita), poremećajem zgrušavanja krvi i malignim bolestima krvi i limfnog tkiva.
Najčešći simptomi hematoloških oboljenja su zbog kojih se pacijenti javljaju hematologu su:
- malaksalost, lako zamaranje
- blijedilo kože
- vrtoglavica
- smanjen apetit, gubitak u tjelesnoj težini
- povišena tjelesna temperatura
- pad imuniteta i sklonost ka infekcijama
- bolovi u kostima
- uvećanje limfnih čvorova
- uvećanje slezine
- česta pojava modrica, produženo krvarenje nakon povrede. produžena i obilna menstrualna kravrenja, krvarenja iz nosa
- tromboze dubokih vena i otoci ekstremiteta
Ovi simptomi se mogu javiti kako u sklopu benignih tako i u sklopu malignih hematoloških bolesti.
U grupi benignih hematoloških oboljenja su: anemije, leukopenija, trobocitopenija, poremećaji zgrušavanja krvi (koagulopatije i tromboze)
Anemija je najčešće hematološko oboljenje. Nastaje uslijed smanjenja broja eritrocita i/ili smanjene količine hemoglobina. Može biti posljedica prekomjernog gubitka krvi (krvarenja), prekomjerne razgradnje eritrocita (hemoliza), nedovoljnog stvaranja eritrocita ili hemoglobina usljed poremećaja koštane srži ili nedovoljnog unosa mikronutrienata poput željeza, vitamina B12 ili folne kiseline. Pacijenti sa anemijom se najčešće žale na lako zamaranje, blijedilo, vrtoglavicu, osjećaj nedosatka vazduha, promjene u kvalitetu noktiju i kose, a u slučaju hemolizne anemije I na žutu prebojenost kože I sluznica, bolove u stomaku, kao promjenu boje urina. U hemolizniom anemijama često dolazi do uvećanja slezine.
Trombocitopenija predstavljna sniženu vrijednost trombocita u krvi. Nastaje zbog smanjenog stvaranja ili pojačanog razaranja trombocita. Manifestuje se pojavom krvafrenja po koži u vidu petehija ili modrica/hematoma, te krvarenjima iz nosa, usne šupljine ili gastrointestinalnog trakta. U određenom broju slučajev akrvarenja mogu biti i životnougrožavajuća.
Leukopenija predstavlja sniženu vrijednost leukocita u krvi, čime se smanjuje imunološka sposobnost organizma da se odupre infekcijama.
Poremećaji zgrušavanja krvi se mogu manifestovati kao sklonost ka krvrenju (koagulopatije) usljed nedostatka određenih faktora koagulacije ili kao sklonost ka stvaranju tromba/tromboza , kao što su trombofilije.
Koagulopatija predstavlja sklonost osobe ka povećanom krvarenju usled poremećaja u procesu koagulacije krvi (hemostaze). Pojačano krvarenje može se manifestovati kao: učestalije i intenzivnije krvarenje iz nosa, modrice koje se lakše javljaju, produženo krvarenje nakon povreda ili zubarskih intervencija, produženo menstrualno krvarenje, itd. Ovi sindromi kod djevojčica često ostaju nedijagnostikovani, jer se ne obraća dovoljno pažnje na njih.
Trombofilija predstavlja urođenu ili stečenu sklonosti organizma ka prekomjernom stvaranju krvnih ugrušaka unutar krvnih sudova, što može povećati rizik od tromboze i vaskularnih problema.
Najčešće maligne bolesti krvi su leukemije i limfomi. Ove bolesti iako maligne mogu imati blage simptome. Nerijetko su praćene uvećanjem limfnih čvorova i slezine. Ukoliko se ne dijagnostikuju na vrijeme komplikacije do kojih dovode mogu biti opasne po život. Stoga je pravovremeni pregled i dijagnostika od izuzetnog značaja za pozitivan ishod liječenja i sprečavanja komplikacija ovih oboljenja.
